Tăng tuổi nghỉ hưu để ứng phó với dân số già
Lượt xem: 3166 | Print | Email

Tăng tuổi nghỉ hưu để ứng phó với dân số già

Bộ luật Lao động năm 2012 đang lấy ý kiến điều chỉnh nội dung Dự thảo sửa đổi, bổ sung để trình Chính phủ. Trong đó cân nhắc điều chỉnh Điều 187 với đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu để ứng phó với già hóa dân số, sử dụng tốt nguồn nhân lực và tính đến chuyện “dài hơi” cân đối giữa việc đóng- hưởng BHXH. Phóng viên Báo Bảo hiểm xã hội đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Minh Huân- Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH về vấn đề này.

*PV: Thưa ông, vấn đề nâng tuổi nghỉ hưu đã từng được Bộ LĐ-TB&XH đề xuất trong lần sửa đổi Bộ luật Lao động năm 2005 và Luật BHXH năm 2006, song Quốc hội chưa thông qua điều này. Vậy lý do gì lần sửa đổi Bộ luật Lao động 2012, Bộ LĐ-TB&XH tiếp tục đề xuất vấn đề này?

- Ông Phạm Minh Huân: Sửa đổi Bộ luật Lao động 2012 có nhiều nội dung, có thể chia làm hai nhóm: Nhóm liên quan đến quan hệ lao động và nhóm liên quan đến tiêu chuẩn lao động, trong đó tuổi nghỉ hưu đang là vấn đề được đặt ra. Trong quá trình sơ kết, đánh giá thực hiện Bộ luật Lao động, có một số ý kiến đề nghị cần cân nhắc, xem xét lại tuổi nghỉ hưu trước một số áp lực khách quan.

Cụ thể là quá trình già hóa dân số của Việt Nam đang được dự báo diễn ra rất nhanh; cần sử dụng tốt nguồn nhân lực, nhất là khi tuổi thọ tăng lên, có rất nhiều người vẫn có năng lực đóng góp cho xã hội nhưng phải nghỉ hưu. Ngoài ra, cần nhìn dài hơi hơn là câu chuyện của 10- 15 năm sau, vấn đề cân đối giữa phần đóng và phần hưởng của Quỹ BHXH.

Việc tăng tuổi nghỉ hưu là câu chuyện của cả thế giới, không chỉ riêng của Việt Nam, tùy theo điều kiện kinh tế. Việt Nam hiện đang trong quá trình già hóa và dân số vàng đan xen, vì vậy vấn đề tận dụng được nguồn nhân lực- bảo đảm được việc làm- bảo đảm được Quỹ BHXH là ba trục song song với nhau trong vấn đề tính toán. Hiện tại, Bộ đang tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu vấn đề này.

Tuy nhiên, tôi cũng phải nói rằng, chúng ta cần tính đến việc phân loại các ngành nghề; xây dựng lộ trình, điều chỉnh dần tuổi nghỉ hưu. Với những ngành nghề nặng nhọc, độc hại sẽ không đề xuất tăng nhưng có những ngành nghề nhẹ nhàng hơn cần có lộ trình tăng dần, không làm ảnh hưởng đến thị trường lao động, nhất là áp lực phải tạo việc làm mới cho khoảng 1 triệu lao động mới mỗi năm. Đây là quá trình cần phải tính toán, kết hợp giữa khoa học và thực tiễn để trình Quốc hội cân nhắc, quyết định.

* Phương án nâng tuổi nghỉ hưu trong dự thảo Bộ luật Lao động 2012 sửa đổi có giống với đề xuất khi trình dự án Luật BHXH 2006 sửa đổi, thưa ông?

- Đây cũng là một phương án để nghiên cứu, xem xét. Khi trình dự án sửa đổi, bổ sung Luật BHXH 2006, Quốc hội cho rằng quy định về tuổi hưu nên được quy định trong Bộ luật Lao động. Việc sửa đổi Bộ luật Lao động lần này sẽ được Bộ LĐ-TB&XH cập nhật, xem xét lại để hoàn thiện các phương án.

Việc tăng tuổi hưu phải đi đôi với các biện pháp bảo đảm việc làm cho NLĐ để họ đủ điều kiện hưởng lương hưu. Vì vậy, Bộ sẽ phân loại để điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo từng ngành nghề, đặc thù công việc. Những lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, có năng lực, kinh nghiệm... có thể nghỉ hưu ở tuổi cao hơn, còn lao động làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn. Hiện, các tổ chức Quốc tế đang nói nhiều đến việc bình đẳng nam giới và phụ nữ của Việt Nam. Do đó, cần điều chỉnh hướng đến việc nam giới và phụ nữ về hưu bằng nhau nhưng cần có lộ trình thực hiện và không thể tăng đột ngột.

Việc tăng tuổi hưu cũng ảnh hưởng đến thị trường lao động và việc làm của lớp trẻ, vì vậy, thông thường, theo kinh nghiệm, các nước tăng dần tuổi hưu, thậm chí có nước 5 năm mới tăng một tuổi để không tác động mạnh đến thị trường lao động.

* Hiện có nhiều ý kiến cho rằng tăng tuổi nghỉ hưu bên cạnh sử dụng tốt nguồn nhân lực và đảm bảo tính dài hạn của Quỹ BHXH nhưng cũng làm mất cơ hội việc làm của lao động trẻ. Nhận định của ông về vấn đề này thế nào?

- Tôi cho rằng, để giải quyết vấn đề này, cần phát triển mở rộng thị trường để NLĐ có nhiều cơ hội việc làm hơn. Mặt khác, cần xây dựng quá trình nâng tuổi hưu từ từ, giải quyết đầu vào của việc làm. Tuy nhiên, điều quan trọng là cần cân đối Quỹ BHXH, bởi kinh nghiệm nhiều nước cho thấy áp lực chính là quá trình đóng BHXH. Khi tuổi thọ tăng, thời gian hưởng dài ra, nếu không tăng mức đóng BHXH sẽ phải kéo dài thời gian đóng lên, thời gian hưởng lương hưu sẽ ít đi. Đây là biện pháp cân đối Quỹ hiệu quả bởi bản thân NLĐ đóng bao nhiêu sẽ được hưởng bấy nhiêu, không ai phải bù cho ai; đồng thời có sự chia sẻ của thế hệ trước và thế hệ sau- người đang làm việc và người nghỉ hưu.

* Trân trọng cảm ơn ông!

Theo: V.Thu (Báo Bảo hiểm xã hội)

Dự kiến, cuối tháng 10/2016, dự thảo sửa đổi bổ sung Bộ luật Lao động năm 2012 sẽ được công bố lấy ý kiến, sau đó Chính phủ hoàn thiện trình Ủy ban TVQH thẩm tra sơ bộ. Kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2017) Quốc hội khóa XIV cho ý kiến và sẽ thông qua tại kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2017).